ONZ zrobiła historyczny krok w kierunku stworzenia międzynarodowych zasad zarządzania sztuczną inteligencją. 25 sierpnia 2025 roku przyjęto rezolucję ustanawiającą Niezależny Międzynarodowy Panel Naukowy ds. AI oraz Globalny Dialog ds. Zarządzania AI.
W artykule
Sekretarz generalny ONZ António Guterres zainaugurował oficjalnie drugi z tych mechanizmów – roczne forum konsultacyjne. Stanie się ono przestrzenią dialogu między rządami, biznesem, nauką i społeczeństwem obywatelskim.
ONZ wskazuje panel ekspertów i priorytety działań
Niezależny Międzynarodowy Panel Naukowy ds. AI będzie składał się z 40 ekspertów, wybieranych na trzyletnie kadencje z zachowaniem równowagi geograficznej i płciowej. Panel ma przygotowywać raporty naukowe oceniające ryzyka i możliwości AI. Analogicznie do tego, jak IPCC monitoruje kwestie klimatyczne. Pierwszy raport zostanie przedstawiony w Genewie w lipcu 2026 roku i ma stać się kamieniem milowym w globalnej debacie o sztucznej inteligencji.
Globalny Dialog ds. Zarządzania AI będzie z kolei miejscem wielostronnych negocjacji i wymiany doświadczeń. Pierwsze sesje planowane są na szczyt AI for Good w Genewie w 2026 roku oraz forum STI w Nowym Jorku w 2027 roku. Guterres wskazał cztery priorytety działań:
- utrzymanie ludzkiej kontroli nad użyciem siły,
- stworzenie spójnych globalnych ram regulacyjnych,
- ochronę integralności informacji,
- zmniejszenie przepaści technologicznej między państwami rozwiniętymi a rozwijającymi się.
Przeczytaj także: Albania powołuje pierwszego w historii ministra AI. Diella ma walczyć z korupcją i wzmocnić drogę do UE
„Czerwone linie” – presja społeczna na zakazy
W trakcie pierwszych dyskusji coraz częściej pojawia się postulat wyznaczenia globalnych „czerwonych linii”, czyli granic nieprzekraczalnych w rozwoju AI. Proponowane zakazy obejmują m.in.: wykorzystanie autonomicznych systemów w broni jądrowej, tworzenie systemów masowej inwigilacji czy dopuszczanie do samoreplikacji modeli AI.
Rozwiązania te nie znalazły się w przyjętej rezolucji. Stały się jednak częścią kampanii Global Call for Red Lines on Dangerous AI, wspieranej przez ponad 20 instytucji i sygnowanej przez laureatów Nagrody Nobla (m.in. Joseph Stiglitz, Jennifer Doudna, Daron Acemoglu) oraz pionierów AI (Geoffrey Hinton i Yoshua Bengio).
Rywalizacja geopolityczna w tle
Inicjatywa ONZ wpisuje się w coraz ostrzejszą rywalizację technologiczną między USA a Chinami. Ci pierwsipodkreślają znaczenie innowacji i sprzeciwiają się centralnym regulacjom, obawiając się, że mogą one ograniczyć konkurencyjność amerykańskich firm technologicznych. Chińczycy akcentują z kolei równość i suwerenność państwową. Ostrzegają, że AI nie może stać się „narzędziem hegemonii” bogatych państw.
Unia Europejska wyprzedza natomiast resztę świata w tworzeniu ram prawnych. Obowiązujący od 2025 roku AI Act zakazuje systemów stwarzających „nieakceptowalne ryzyko” i nakłada obowiązki regulacyjne na modele ogólnego przeznaczenia. Kary mogą sięgać 35 mln euro lub 7% globalnych obrotów firmy.
To zróżnicowanie podejść pokazuje, jak trudne będzie osiągnięcie globalnego konsensusu. Platforma ONZ może jednak odegrać niezwykle ważną rolę w zapobieganiu fragmentacji świata na odrębne „bloki”.
AI jako motor wzrostu i ryzyko nierówności
Według raportu UNCTAD wartość globalnego rynku AI może sięgnąć 4,8 bilionów dolarów do 2033 roku. Jednak korzyści gospodarcze prawdopodobnie skoncentrują się w wąskiej grupie państw rozwiniętych. Wiele krajów rozwijających się wciąż nie posiada nawet narodowej strategii AI, co może pogłębić istniejące nierówności.
UNCTAD ostrzega też, że AI może wpłynąć na 40% zawodów na świecie, redefiniując rynek pracy w bezprecedensowym tempie. Zdaniem noblisty Daron Acemoglu sztuczna inteligencja w obecnej formie jest „technologią generującą nierówności”. Jej rozwój zbyt często koncentruje się na automatyzacji i zastępowaniu pracowników, zamiast na wspieraniu ich produktywności.
Przeczytaj także: Pierwszy wywiad polityczny w Niemczech przeprowadzony przez sztuczną inteligencję
Brak egzekucji, ale symboliczny krok
Choć rezolucja ONZ ma charakter rekomendacyjny i nie przewiduje mechanizmów egzekwowania, eksperci podkreślają jej symboliczne i polityczne znaczenie. Utworzenie Panelu Naukowego i Globalnego Dialogu ds. Zarządzania AI to fundamenty przyszłej architektury regulacyjnej, a prawdziwym testem będzie raport w 2026 roku.
– Wzrost AI jest nie do zatrzymania, ale możemy nim zarządzał – zaznaczył Pedro Sánchez, premier Hiszpanii.
Guteress w tym samym duchu dodał ponadto, że przyszłość technologii powinna być kształtowana wspólnie przez społeczność międzynarodową, a nie pozostawiona samym algorytmom.
Porozmawiaj z nami o sztucznej inteligencji
Dołącz do grupy "AI Business" na Facebooku
Polecamy e-book o AI
AI w marketingu – jak zwiększyć sprzedaż i zaangażowanie klientów?
Test Turinga: Czy AI jest już inteligentniejsze od człowieka?