Sztuczna inteligencja przyciąga dziś więcej kapitału niż jakakolwiek technologia. Jednocześnie coraz więcej raportów i wypowiedzi liderów branży sugeruje, że tempo inwestycji zaczyna wyraźnie wyprzedzać efekty biznesowe. Czy mamy do czynienia z bańką AI?
W artykule
Bańka AI – czyli co właściwie?
O bańce mówimy wtedy, gdy wyceny, inwestycje i oczekiwania zaczynają dramatycznie wyprzedzać realne możliwości technologii i modele biznesowe. W przypadku AI wiele osób zgadza się co do jednego: entuzjazm jest ogromny, ale równie duże potrafią być związane z nią problemy.
Impulsem do głośniejszej debaty był raport naukowców z Massachusetts Institute of Technology (MIT). Sugeruje on, że aż 95% firm inwestujących w generatywną AI nie widzi dziś żadnego mierzalnego zwrotu. Choć metodologia badania była bardziej zniuansowana, nagłówki zrobiły swoje – rynek zadrżał.
Chwilę później oliwy do ognia dolał Sam Altman, przyznając publicznie, że inwestorzy „jako całość są nadmiernie podekscytowani AI”. Porównanie do bańki dot-com padło wprost. I od tego momentu temat przestał być niszowy.
Przeczytaj także: Sztuczna inteligencja w edukacji: między „trucizną poznawczą” a przełomem.
Kto widzi bańkę AI – i dlaczego każdy inaczej?
Paradoks polega na tym, że niemal wszyscy liderzy technologii mówią o bańce, ale każdy wskazuje ją gdzie indziej. Mark Zuckerberg porównuje obecną sytuację do kolei, internetu czy światłowodów. Infrastruktura powstaje, kapitał płynie szerokim strumieniem, część firm upadnie, ale świat i tak na tym skorzysta. Jego z tego wniosek? Lepiej wydać za dużo niż przespać moment.
Z kolei Sundar Pichai, CEO Google, otwarcie mówi o „irracjonalności” boomu i przyznaje, że nawet najwięksi gracze nie są odporni na ewentualne tąpnięcie. To istotna różnica względem narracji sprzed kilku lat, gdy big techy lubiły podkreślać swoją wyjątkową stabilność.
Jeszcze ostrzej sytuację ocenia Dario Amodei, CEO Anthropic, który dosłownie ostrzega przed „YOLO-podejściem” do inwestycji: ogromne zobowiązania infrastrukturalne, zakładanie przyszłych przychodów liczonych w setkach miliardów dolarów czy wiara, że technologia „na pewno dowiezie”. Jego zdaniem to nie nauka jest dziś największym ryzykiem, tylko ekonomia i czas.
– Mam pewne obawy dotyczące strony ekonomicznej – nawet jeśli technologia spełni wszystkie swoje obietnice, są w tym ekosystemie gracze, którzy przy choćby niewielkim błędzie w timing’u mogą wszystko rozjechać. A wtedy mogą wydarzyć się naprawdę złe rzeczy – twierdzi Amodei.
Co faktycznie pompuje bańkę?
Jeśli gdzieś widać skalę zjawiska, to w wydatkach na infrastrukturę. Centra danych, energia, chipy, kontrakty długoterminowe – tam płyną setki miliardów dolarów. OpenAI mówi o planach budowy mocy obliczeniowej porównywalnej z zapotrzebowaniem energetycznym całych państw. Brzmi abstrakcyjnie, ale jednocześnie liderzy branży zgodnie twierdzą, że… brakuje im GPU.
To właśnie ten argument sprawia, że bańka AI nie jest prostą kopią dot-comów. Infrastruktura jest realnie wykorzystywana, a producenci chipów i dostawcy chmury zarabiają tu i teraz. Problem pojawia się gdzie indziej: w startupach wycenianych jak przyszli giganci, zanim ktokolwiek zobaczy stabilny przychód.
Kto jest najbardziej narażony?
Największe ryzyko ponoszą firmy, które nie mają dodatnich przepływów pieniężnych, a jednocześnie podpisały wieloletnie, kosztowne umowy infrastrukturalne. Gdy wzrost przychodów spowolni, a inwestorzy zaczną pytać „sprawdzam”, margines błędu gwałtownie się kurczy.
Dla kontrastu – korporacje z silnym rdzeniem biznesowym mogą pozwolić sobie na kosztowną pomyłkę. Jeśli AI „nie dowiezie” w zakładanym tempie, nadal mają reklamy, chmurę, e-commerce czy systemy operacyjne. Startupy takiej poduszki bezpieczeństwa nie mają.
Przeczytaj także: Humanoidalne roboty mają zastąpić pracowników fabryk Xiaomi do 2030 roku.
Czy pęknięcie bańki AI oznacza kryzys?
Niekoniecznie. Coraz częściej mówi się o scenariuszu „bańki selektywnej”: upadną projekty oparte wyłącznie na narracji i slajdach, ale infrastruktura, modele bazowe i sensowne zastosowania biznesowe zostaną. To bardzo podobny mechanizm do tego, który zostawił nas bez Webvana, ale z Amazonem.
Co więcej, część ekspertów twierdzi, że oczyszczenie rynku może AI pomóc, a nie zaszkodzić. Zamiast finansowania „bo AI”, pojawi się presja na realną produktywność i jasne ścieżki monetyzacji.
Bańka AI, którą wszyscy widzą i… pompują dalej
Najbardziej surrealistyczne w tej historii jest to, że liderzy rynku otwarcie mówią o ryzyku, jednocześnie inwestując kolejne miliardy. Bret Taylor, przewodniczący OpenAI, ujął to w następujący sposób:
– Uważam, że jednocześnie prawdą jest to, że AI przekształci gospodarkę i że jesteśmy w bańce, w której wiele osób straci ogromne pieniądze. Obie te rzeczy są, moim zdaniem, absolutnie prawdziwe w tym samym czasie.
Pytanie nie brzmi więc, czy bańka AI istnieje. Bardziej niewygodne pytanie to: kto zostanie po jej pęknięciu, a kto zniknie razem z nadmuchaną wyceną.
Porozmawiaj z nami o sztucznej inteligencji
Dołącz do grupy "AI Business" na Facebooku
Polecamy e-book o AI
AI w marketingu – jak zwiększyć sprzedaż i zaangażowanie klientów?
Test Turinga: Czy AI jest już inteligentniejsze od człowieka?