W czasach, w których AI zdobywa kolejne obszary życia, od medycyny po marketing, DeepMind pokazał potencjał w dziedzinie badań historycznych. Aeneas AI to model zaprojektowany do pracy ze starożytnymi łacińskimi inskrypcjami. Często niekompletnymi, uszkodzonymi i trudnymi do odczytania nawet dla najlepszych ekspertów. Dzięki połączeniu tekstu i obrazu, Aeneas AI rekonstruuje fragmenty zniszczonych napisów, określa ich pochodzenie i czas powstania, a także wskazuje ich związki z innymi tekstami z epoki.
Trzy sieci neuronowe, jedno zadanie: odkrywać przeszłość
Model Aeneas AI został wytrenowany na ponad 176 tysiącach łacińskich inskrypcji oraz tysiącach zdjęć. W jego sercu działają trzy wyspecjalizowane sieci neuronowe, z których każda odpowiada za inny aspekt analizy. A mianowicie: rekonstrukcję treści, określenie wieku inskrypcji oraz jej pochodzenia geograficznego. Dodatkowo Aeneas AI prezentuje użytkownikowi zestaw podobnych inskrypcji z bazy, co przyspiesza analizę porównawczą.
W testach z udziałem 23 epigrafików model osiągnął zdumiewające rezultaty. Samodzielnie potrafił datować teksty z dokładnością do 13 lat – eksperci, działając bez jego pomocy, mieli średni błąd rzędu 31 lat. Gdy człowiek i AI połączyli siły, trafność ocen znacząco wzrosła, a błąd spadł do około 14 lat.
Przeczytaj także: Sztuczna inteligencja przełamuje bariery w badaniach nad superbakteriami
Znaczenie „paraleli” i kontekstów kulturowych
Jednym z największych atutów Aeneasa AI jest umiejętność identyfikacji paraleli – tekstów podobnych pod względem formy, słownictwa, stylu lub kontekstu kulturowego. W ten sposób model pozwala badaczom na lepsze zrozumienie, skąd pochodzi dany tekst. Narzędzie tworzy tzw. historyczne odciski palca – unikalne profile łączące dane tekstowe, wizualne i metadane.
W jednej z analiz Aeneas AI wskazał związek między inskrypcją ze starożytnej Sardynii a napisem znalezionym w innym zakątku imperium, należącym jednak do tej samej prowincji i okresu. To odkrycie było zaskakujące, ponieważ model nie dysponował żadnymi informacjami o relacjach między zabytkami, poza ogólnymi wzorcami językowymi i stylistycznymi inskrypcji.
Obrazy, skróty, niuanse – AI widzi więcej niż ludzkie oko
W odczytywaniu Res gestae divi Augusti, słynnego tekstu wyrytego na kamiennych tablicach ku czci cesarza Augusta, Aeneas AI rozpoznał charakterystyczne skróty i formy gramatyczne używane wyłącznie w okresie powstania zabytku. Nie znał wcześniej historycznego kontekstu, wszystkie wnioski wyciągnął na podstawie danych, których użyto do jego trenowania.
Jego zdolność do analizowania zdjęć inskrypcji oznacza, że potrafi dostrzec nawet subtelne różnice w kształcie liter czy stylach pisma. To czyni go nie tylko narzędziem „czytającym teksty”, ale również zaawansowanym systemem analizy archeologicznej.
Przeczytaj także: Innowacyjny system AI rewolucjonizuje nadzór finansowy w Polsce
Wsparcie edukacyjne i naukowe – dostęp dla wszystkich
Kod źródłowy Aeneasa AI oraz dane treningowe udostępniono publicznie przez DeepMind na stronie Predicting the Past. To oznacza, że model może być używany zarówno przez profesjonalnych badaczy, jak i przez studentów historii, archeologii i filologii klasycznej. Umożliwia naukę rozpoznawania inskrypcji, identyfikacji stylów pisma i analizowania związków między znaleziskami.
Model jest dostępny online jako ogólnodostępne narzędzie. Ponadto jego możliwości wdrożono do zaktualizowanego systemu Ithaca, który specjalizuje się w inskrypcjach greckich. Teraz, dzięki Aeneasowi AI, badania nad łacińskim dziedzictwem starożytności zyskują nowe tempo i precyzję.
AI w służbie historii, nie zamiast niej
DeepMind podkreśla, że Aeneas AI nie ma zastępować historyków, lecz wspierać ich pracę. Działa jak interaktywny konsultant, który sugeruje możliwe rozwiązania, ale to człowiek podejmuje ostateczne decyzje interpretacyjne.
Możliwość automatycznego datowania, lokalizowania i porównywania setek tysięcy obiektów być może otworzy nowy rozdział w archeologii i historii starożytnej. AI, zamiast wypierać człowieka z nauki, może stać się jego najlepszym partnerem w zrozumieniu przeszłości.
Porozmawiaj z nami o sztucznej inteligencji
Dołącz do grupy "AI Business" na Facebooku
Polecamy e-book o AI
AI w marketingu – jak zwiększyć sprzedaż i zaangażowanie klientów?
Test Turinga: Czy AI jest już inteligentniejsze od człowieka?